ngoảnh lại
Định nghĩa
- Động từ:
- Quay đầu lại, quay người lại: Hành động xoay đầu hoặc toàn bộ cơ thể về phía sau để nhìn hoặc chú ý đến điều gì đó vừa xảy ra hoặc ai đó vừa gọi.
- Quay trở lại, hướng sự chú ý trở lại: (Nghĩa bóng) Hành động quay trở lại quan tâm, chăm sóc hoặc để ý đến một người, một việc sau một thời gian lãng quên hoặc bỏ bê.
Ví dụ sử dụng
- Động từ:
- Anh ấy đang đi thì nghe tiếng gọi, liền ngoảnh lại. (Anh ấy đang đi thì nghe tiếng gọi, liền quay đầu lại.)
- Cô giáo bước ra khỏi lớp, không hề ngoảnh lại nhìn chúng tôi. (Cô giáo bước ra khỏi lớp, không hề quay lại nhìn chúng tôi.)
- Sau bao năm bôn ba, giờ anh ấy mới ngoảnh lại chăm lo cho gia đình. (Sau bao năm bôn ba, giờ anh ấy mới quay về chăm lo cho gia đình.)
Các cách sử dụng nâng cao
"Không ngoảnh mặt làm ngơ": Không quay mặt đi, không giả vờ không biết; thể hiện thái độ quan tâm, không thờ ơ.
- Trước nỗi đau của đồng bào, chúng ta không thể không ngoảnh mặt làm ngơ. (Trước nỗi đau của đồng bào, chúng ta không thể quay mặt làm ngơ.)
Dùng trong văn chương, diễn tả sự lưu luyến, hối tiếc:
- Chàng đi một bước, ngoảnh lại một lần. (Chàng đi một bước, quay lại nhìn một lần.)
Biến thể và từ gần giống
Ngoảnh đi: Quay đi, quay mặt đi (thường thể hiện sự cố ý không nhìn, không quan tâm).
- Cô ấy giận dỗi, ngoảnh đi không thèm nói chuyện. (Cô ấy giận dỗi, quay đi không thèm nói chuyện.)
Quay lại: Có nghĩa tương tự "ngoảnh lại" nhưng phổ biến hơn trong giao tiếp hàng ngày.
- Ngoái lại: (Phương ngữ, thân mật) Cùng nghĩa với "ngoảnh lại".
Từ đồng nghĩa
- Quay đầu lại: Quay phần đầu về phía sau.
- Ngoái cổ lại: (Khẩu ngữ) Quay cổ lại để nhìn.
- Hồi tâm: (Nghĩa bóng, trang trọng) Quay trở về với lương tâm, sự tỉnh ngộ.
Từ trái nghĩa
- Ngoảnh đi: Quay đi.
- Bỏ mặc: Mặc kệ, không quan tâm.
- Lãng quên: Quên đi, không nhớ đến.
Thành ngữ, tục ngữ liên quan
- Cha mẹ ngoảnh đi thì con dại, cha mẹ ngoảnh lại thì con khôn: Nhấn mạnh vai trò quan trọng của sự quan tâm, dạy dỗ của cha mẹ đối với sự khôn ngoan, nên người của con cái. Khi cha mẹ bỏ bê (ngoảnh đi), con sẽ hư hỏng; khi cha mẹ chăm lo (ngoảnh lại), con sẽ ngoan ngoãn, khôn lớn.